مهمترین عامل در تعیین قیمت پروتز دست، سطح قطع عضو است. این سطح میتواند شامل زیر مچ، زیر آرنج، بالای آرنج یا قطع از ناحیه شانه باشد و هرچه قطع عضو در قسمت بالاتری رخ داده باشد، هزینه پروتز نیز بالاتر خواهد بود.
پس از آن، نوع پروتزی که انتخاب میشود نقش مهمی در تفاوت قیمتها ایفا میکند. پروتزها معمولاً به چهار دسته زیبایی، مکانیکی، مایوالکتریک و بایونیک تقسیم میشوند. این دستهها برای فعالیتهای ساده و ظاهری گرفته تا کارهای روزمره و در نهایت حرکات دقیق طراحی شدهاند. هرچه تکنولوژی بهکاررفته پیشرفتهتر باشد و فعالیتهای بیشتری را پوشش دهد، قیمت نهایی پروتز نیز افزایش پیدا میکند.
سطح قطع عضو نقش تعیینکنندهای در هزینه نهایی پروتز دارد. هرچه قطع عضو در قسمت بالاتری اتفاق افتاده باشد، پروتز نیاز به طراحی پیچیدهتری خواهد داشت و قیمت نیز بالاتر میرود.
این پروتز برای افرادی است که قطع عضو در ناحیه مچ به پایین اتفاق افتاده است. در این سطح معمولاً از پروتزهای سیلیکونی استفاده میشود که هدف اصلی آنها بازگرداندن ظاهر طبیعی دست و انگشتان است. این نوع پروتز به فرد کمک میکند تا در موقعیتهای اجتماعی و روزمره اعتمادبهنفس بیشتری داشته باشد.
قیمت نهایی این پروتز ثابت نیست و به شدت آسیب بستگی دارد؛ ممکن است کل کف دست، بخشی از دست یا فقط تعدادی از انگشتان از بین رفته باشد.
پروتزهای زیر آرنج برای افرادی طراحی میشوند که دچار قطع عضو از ناحیه آرنج به پایین هستند؛ یعنی ممکن است دست آنها از نزدیک مفصل آرنج یا از ناحیه ساعد قطع شده باشد. هزینه این نوع پروتز به میزان کارایی مورد انتظار و تکنولوژی بهکاررفته در آن بستگی دارد.
برای کارهای سبک میتوان از پروتز مکانیکی استفاده کرد. این نوع پروتز بیشتر برای انجام حرکات پایه و محدود طراحی شده و به فرد کمک میکند کارهایی مانند نگهداشتن لیوان، حمل یک بطری آب، گرفتن دفتر یا کیف سبک، باز و بسته کردن در یا گرفتن قاشق و چنگال هنگام غذاخوردن را راحتتر انجام دهد. به دلیل سادگی ساختار و هزینه کمتر، این دست گزینهای مناسب برای کسانی است که به دنبال انجام کارهای سبک روزمره هستند.
این پروتز معمولاً از فلزات سبک مثل آلومینیوم یا تیتانیوم ساخته میشود و طراحی سادهای دارد؛ چون نیازی به مفصل آرنج نیست. برای اتصال پایدار اغلب از سوکت فیتشونده استفاده میشود. در برخی موارد سیستم ساکشن هم به کار میرود که با ایجاد خلأ، پروتز را محکمتر روی دست نگه میدارد و همین تفاوت میتواند روی قیمت نهایی اثر بگذارد.
برای کارهای روزمره معمولاً از پروتز مایوالکتریک استفاده میشود. این نوع پروتز با دریافت سیگنالهای عضلانی از اندام باقیمانده، حرکات دقیقتری مثل گرفتن و رهاکردن اجسام را ممکن میسازد و کاربر میتواند فعالیتهایی مانند غذاخوردن را راحتتر انجام دهد. علاوه بر این، امکان برداشتن و گذاشتن اشیای سبک و متوسط مانند لیوان، قاشق، کیف یا ساک خرید وجود دارد و به دلیل قابلیت باز و بستهشدن همزمان انگشتها، کارهایی مثل باز و بسته کردن درب کابینت یا درب ساختمان هم با این پروتز قابلانجام است. این پروتز معمولاً از ترکیب فلزات سبک (آلومینیوم یا تیتانیوم) و پلیمرهای مقاوم ساخته میشود و در آن از موتورهای الکتریکی کوچک، باتری شارژی و سنسورهای عضلانی (EMG) استفاده شده است. برای اتصال پایدار، اغلب لاینر سیلیکونی با پین قفلی یا سوکت فیتشونده بهکار میرود. در برخی مدلها سیستم ساکشن هم وجود دارد که باعث ثبات بیشتر و البته افزایش قیمت نهایی میشود.
برای فعالیتهای پیشرفته، پروتز بایونیک (هوشمند) بهترین انتخاب است. این پروتز امکان حرکت مستقل انگشتان را فراهم میکند؛ یعنی فرد میتواند انگشتان خود را بهصورت جداگانه باز و بسته کند و کارهای دقیقی مثل گرفتن کلید، برداشتن خودکار، نوشتن یا حتی استفاده محدود از گوشی همراه و لپتاپ را انجام دهد. همچنین مچ دست قابلیت چرخش دارد و پروتز میتواند اجسامی تا حدود ۴۵ کیلوگرم را بلند کند که برای کارهای روزمره و مشاغل نیازمند جابهجایی وسایل بسیار کاربردی است.
پروتزهای بایونیک معمولاً از تیتانیوم و پلیمرهای سبک مقاوم ساخته میشوند و به موتورهای متعدد برای هر انگشت، حسگرهای دقیق عضلانی (EMG)، باتریهای قدرتمند و مدارهای پردازشی هوشمند مجهز هستند. سیستم اتصال آنها اغلب لاینرهای سیلیکونی پیشرفته یا سوکت فیتشونده با ساکشن است که بیشترین ثبات و راحتی را ایجاد میکند. همین فناوریهای پیچیده باعث میشوند این پروتزها نسبت به سایر انواع، قیمت بالاتری داشته باشند.
پروتزهای بالای آرنج برای افرادی طراحی میشوند که قطع عضو در ناحیه بالاتر از آرنج اتفاق افتاده است. در این سطح، چون علاوه بر دست و ساعد، مفصل آرنج هم باید جایگزین شود، ساختار پروتز پیچیدهتر و سنگینتر است و همین موضوع باعث افزایش قیمت نسبت به پروتزهای زیر آرنج میشود. این پروتزها نیازمند قطعات بیشتر و سیستمهای اتصال قویتر هستند تا هم حرکات آرنج شبیهسازی شود و هم کاربر بتواند کنترل بهتری روی حرکات روزانه داشته باشد.
برای کارهای سبک، معمولاً از پروتز مکانیکی بالای آرنج استفاده میشود. هرچند امکانات این پروتز محدود است، اما به دلیل سادگی ساختار و قیمت پایینتر، گزینهای اقتصادی برای انجام کارهای روزمره سبک مثل گرفتن کیف، بلند کردن اجسام کوچک یا باز و بسته کردن در محسوب میشود.
این پروتز علاوه بر شبیهسازی حرکات پایه دست، یک مفصل آرنج مکانیکی هم دارد که امکان خموراست شدن را فراهم میکند. به دلیل وزن بیشتر، پروتز بالای آرنج با بندهای محکم روی شانه ثابت میشود و از طریق کابلهای کششی، حرکات بدن برای کنترل مفصل آرنج و دست به کار گرفته میشود. در برخی، مکانیزم قفلشونده هم تعبیه میشود تا زاویه آرنج در حالت دلخواه ثابت بماند؛ امری که موجب دامنه قیمت متفاوت آن میشود.
برای انجام کارهای روزمره، معمولاً از پروتز مایوالکتریک بالای آرنج استفاده میشود. این پروتز با دریافت سیگنالهای عضلانی از اندام باقیمانده، امکان کنترل دقیقتر حرکات دست و انگشتان را فراهم میکند. کاربر میتواند فعالیتهایی مثل غذاخوردن، برداشتن و گذاشتن اجسام سبک تا متوسط، باز و بسته کردن در یا حتی کار با لپتاپ را راحتتر انجام دهد.
در این نوع پروتز علاوه بر قطعات اصلی دست مصنوعی، یک مفصل آرنج الکتریکی هم اضافه میشود که توسط موتور و باتری شارژی کنترل میگردد. برای اتصال پایدار معمولاً از لاینر سیلیکونی یا سوکت فیتشونده استفاده میشود. در برخی مدلها سیستم ساکشن هم به کار میرود که باعث ثبات بیشتر و البته افزایش قیمت میشود. این سطح از تکنولوژی باعث میشود پروتز مایوالکتریک بالای آرنج کارآمدتر اما گرانتر از مدل مکانیکی باشد.
پروتزهای بایونیک بیشتر برای قطع عضو زیر آرنج طراحی و استفاده میشوند. دلیل اصلی این موضوع، وزن بالای پروتز است؛ چون وقتی مفصل آرنج هم به آن اضافه میشود، پروتز سنگینتر شده و استفادة طولانیمدت میتواند برای فرد آزاردهنده و خستهکننده باشد.
پروتزهای مخصوص قطع از شانه برای افرادی طراحی میشوند که کل اندام فوقانی (از شانه به پایین) را از دست دادهاند. این پروتزها پیچیدهترین و سنگینترین نوع دست مصنوعی هستند، چون علاوه بر بازسازی ظاهر، باید عملکرد شانه، آرنج و مچ را هم جایگزین کنند. به همین دلیل تعداد قطعات، مکانیزمهای حرکتی و سیستمهای اتصال آنها بیشتر است و قیمت آنها نسبت به پروتزهای زیر و بالای آرنج بالاتر میباشد.
در سطح پایه، معمولاً از پروتز مکانیکی شانه استفاده میشود. با این پروتز میتوان فعالیتهای سادهای مثل نگهداشتن بطری آب، گرفتن کیف سبک، جابهجاکردن اشیای کوچک و باز و بسته کردن در را انجام داد. هرچند امکانات حرکتی آن محدود است، اما به دلیل قیمت پایینتر، گزینهای اقتصادی برای کسانی محسوب میشود که به دنبال یک راهکار ساده برای فعالیتهای روزمره سبک و اجتماعی هستند.
این مدل بیشتر برای بازگرداندن ظاهر و انجام حرکات محدود طراحی شده است و کنترل آن اغلب از طریق بندها و کابلهای کششی متصل به شانه یا قفسه سینه انجام میگیرد.
برای این میزان از فعالیت پروتز مایوالکتریک انتخابی مناسب است، چون امکان کنترل بهتر حرکات روزمره را فراهم میکند. این پروتز از ترکیب فلزات سبک مانند تیتانیوم یا آلومینیوم و پلیمرهای مقاوم ساخته میشود. برای کاهش وزن کلی، مفصل شانه بهصورت مکانیکی طراحی میشود و فقط حرکات اصلی توسط موتور و باتری شارژی کنترل میگردد.
این پروتز به سنسورهای عضلانی (EMG) و سیستمهای کنترلی پیشرفته مجهز است که دقت و کارایی آن را افزایش میدهد. همین فناوریها باعث میشوند استفاده از آن نسبت به مدل مکانیکی سادهتر و کاربردیتر باشد.
بخش زیادی از اجزای بهکاررفته در پروتز دست تحت پوشش گارانتی یکساله قرار دارند. به این معنا که اگر طی این مدت ایرادی در کیفیت یا کارکرد هر قطعه ایجاد شود، امکان تعمیر یا تعویض آن فراهم است. شرایط مربوط به هر قطعه در جدول زیر ارائه شده است:
پروتزهای زیبایی یا همان هایپررئال که برای بازگرداندن ظاهر طبیعی مچ به پایین یا انگشتان طراحی میشوند، در مرکز ظفر شامل ضمانت بیقیدوشرط به مدت یک سال هستند. این ضمانت کلیه مشکلات احتمالی در کیفیت ساخت یا تغییر شکل غیرطبیعی را پوشش میدهد و کاربر میتواند در طول این مدت از خدمات تعویض یا ترمیم بدون محدودیت استفاده کند.
سطح پوشش هزینههای پروتز دست در افراد مختلف متفاوت است و مستقیماً به نوع بیمهنامهای که دارند وابسته خواهد بود.
در بیمههای پایه مانند تأمین اجتماعی یا بیمه سلامت، پوشش هزینه پروتز محدود بوده و تنها در قالب شرایط خاص و تا سقفهای تعیینشده بازپرداخت انجام میشود. به عنوان نمونه، سازمان تأمین اجتماعی پروتزهای دست و پا را در گروه تعهدات کوتاهمدت قرار داده و هر پنج سال یکبار حمایت مالی برای آنها در نظر میگیرد.
میزان پرداخت بستگی به تعرفه رسمی و ارزیابی پزشک یا مراجع معتمد دارد: مبالغ زیر ۱۰ میلیون ریال بدون نیاز به تأیید خاص پرداخت میشود، هزینههای بین ۱۰ تا ۳۰ میلیون ریال نیازمند تأیید پزشک معتمد هستند و مبالغ بیش از ۳۰ میلیون ریال تنها پس از تصویب در شورای پزشکی قابلپرداخت خواهند بود. برای آگاهی از جزئیات دقیق و سهم پرداختی، بهترین راه این است که مستقیماً با شرکت بیمهگر خود تماس بگیرید.
این تعهد تنها هزینه خرید اولیه یا تعویض پروتز در بازه قانونی را پوشش میدهد و مواردی مانند تعمیر، شکستگی یا مفقودی وسیله تحت مسئولیت سازمان قرار نمیگیرد.
در بیمههای تکمیلی، دامنه پوششها وسیعتر از بیمههای پایه است. بهعنوان نمونه، در جدول تعهدات بیمه تکمیلی کوثر بخشی تحت عنوان «اعضای طبیعی بدن» وجود دارد که تا سقف ۱۰۰ درصد تعهد پایه را جبران میکند. این بند میتواند هزینه پروتز دست را هم شامل شود و بهاینترتیب، بخش قابلتوجهی از فشار مالی خرید یا استفاده از پروتز کاهش مییابد.
برای آگاهی از جزئیات دقیق و شرایط هر بیمه، لازم است مستقیماً با شرکت بیمهگر خود در ارتباط باشید.
چنانچه فردی در اثر حادثهای مانند سانحه کاری یا اتفاق غیرمنتظره دچار قطع دست شود، درصورتیکه تحت پوشش بیمه حوادث یا بیمه مسئولیت کارفرما باشد، امکان دریافت هزینه پروتز وجود دارد. البته این نوع بیمهها برای همه مشاغل اجباری نیستند و تنها در صورتی فعال خواهند بود که توسط فرد یا کارفرما خریداری شده باشند. در این حالت نیز جبران هزینهها صرفاً در چارچوب و سقف تعهدات مندرج در قرارداد بیمه انجام میگیرد.
پروتزهای کودکان معمولاً به دلیل نیاز به تعویض در دورههای رشد، سادهتر و سبکتر ساخته میشوند و قیمت پایینتری دارند، اما هزینههای تعویض مکرر باعث میشود در بلندمدت هزینه کلی بالاتر شود.
سوکت به طور مستقیم با بدن در تماس است و تغییرات وزن یا شکل اندام باعث میشود زودتر نیاز به تعویض داشته باشد، به همین دلیل ضمانت طولانیمدت برای آن در نظر گرفته نمیشود.
خیر. تفاوتی میان پروتز دست راست و چپ وجود ندارد؛ هزینه بیشتر تحتتأثیر سطح قطع عضو و نوع قطعات بهکاررفته تعیین میشود.
بله. در پروتزهای زیبایی (هایپررئال)، هرچه جزئیات ظاهری بیشتر باشد (مثل هماهنگی دقیق رنگ پوست، رگها، چینوچروک یا حتی ناخن طبیعیتر) هزینه ساخت بالاتر میرود.
پروتزهای زیبایی که فقط ظاهر طبیعی دست را بازسازی میکنند، معمولاً ارزانتر از پروتزهای مکانیکی یا مایوالکتریک هستند، اما هیچ کارکرد حرکتی ندارند.
بستگی به مرکز ساخت پروتز دارد؛ بعضی مراکز شرایط قسطبندی یا قرارداد با بیمه دارند، اما همهجا این امکان فراهم نیست.
بهطورکلی توصیه نمیشود، چون سوکت و قطعات هر پروتز بر اساس بدن همان فرد طراحی و قالبگیری شدهاند. استفاده از پروتز دستدوم میتواند باعث ناراحتی، زخم یا حتی آسیب به اندام شود.
باتری جزو قطعات مصرفی است و معمولاً شامل ضمانت نمیشود. هزینه تعویض آن بسته به نوع پروتز و ظرفیت باتری متغیر است و باید به طور جداگانه در نظر گرفته شود.
در برخی مدلها، بهویژه مایوالکتریک، میتوان قطعاتی مثل سوکت، لاینر یا حتی سیستم کنترل را ارتقا داد. البته این کار هزینه اضافی دارد و همیشه از ابتدا در همه پروتزها ممکن نیست.
