پروتز بالای زانو اجزای مختلفی شامل سوکت، مفصل زانو، ساق و پا دارد که با کمک یک سیستم تعلیق به قسمت سالم ران متصل میشوند. هر یک از این اجزا، در انواع مختلف و با جنسهای متفاوت عرضه میشوند. انتخاب نوع این قطعات و جنس آنها به وضعیت جسمانی فرد، میزان فعالیت او در طول روز و نیازها و انتظارات او از پروتز بستگی دارد. افرادی که تحرک چندانی ندارند میتوانند از پروتزهای سادهتر استفاده کند، اما افرادی که فعالیت یا ورزشهای سنگین انجام میدهند باید به سراغ نمونههای پیشرفتهتر با امکانات و دوام بیشتر بروند. به همین دلیل قیمت پروتز بالای زانو در افراد مختلف بسیار متفاوت است و برای تعیین آن باید شرایط فرد بررسی شود. در کلینیک تخصصی پروتز ظفر، پیش از ساخت پروتز یک جلسه مشاوره انجام میشود تا افراد بتوانند بسته به نیاز خود، بهترین و مقرونبهصرفهترین پروتز بالای زانو را تهیه کنند.
کدام پروتز بالای زانو برای من مناسب است؟
چه عواملی برای تعیین نوع پروتز اهمیت دارند؟
پروتز بالای زانو اجزای مختلفی دارد که هر یک از این اجزا باید بر اساس شرایط فرد، نیازها و میزان فعالیت او در طول روز انتخاب شوند. پروتز بالای زانو از یک قسمت با عنوان سوکت تشکیل شده است که با کمک یک سیستم تعلیق به اندام باقیمانده متصل میشود. در قسمت پایینتر، مفصل زانو قرار میگیرد که امکان شبیهسازی حرکات طبیعی زانو را فراهم میکند. پایینتر از مفصل زانو، یک پایلون نصب میشود که نقش ساق پا را ایفا میکند. پایینترین قسمت پروتز نیز پا و مچ پا است که پایلون روی آنها نصب میشود و فرد میتواند با کمک آنها روی زمین راه برود.
مفصل زانو
| نوع مفصل زانو | ویژگیها | برای چه افرادی مناسب است؟ |
| مفصل مکانیکی |
|
|
| مفصل پنوماتیکی |
|
|
|
مفصل هیدرولیکی |
|
|
| مفصل سنسوردار |
|
|
مفصل زانو در پروتزهای بالای زانو نقش مهمی در راحتی و حرکت طبیعی فرد دارد. این مفصل وظیفه خم و راست کردن زانو را بر عهده دارد و باید بتواند حرکات زانو را به نحوی شبیهسازی کند که فرد بتواند بهراحتی راه برود و فعالیتهای روزمره خود را انجام دهد. مفصل زانو انواع مختلفی دارد که انتخاب نوع آن بستگی به شرایط و نیازهای فرد و میزان فعالیت روزانه او دارد.
در ساخت پروتز پای مصنوعی بالای زانو معمولاً از یکی از این مفصلها استفاده میشود.
مفصل مکانیکی
مفصل مکانیکی برای افرادی که ایمنی و پایداری برای آنها بیشترین اهمیت را دارد، بهترین گزینه محسوب میشود. برای راهرفتن با این نوع مفصلها، فرد باید پیچ یا زبانه آنها را بهصورت دستی قفل کند تا زانو خم نشود و هنگام نشستن نیز باید قفل را آزاد کند.بنابراین مفصل مکانیکی برای افرادی مناسب است که تحرک چندانی ندارند و لازم نیست دائماً زانو را قفل یا باز کنند. نوع دیگری از مفاصل مکانیکی بر اساس وزن فرد کار میکنند؛ یعنی زانو در حالت عادی قابل خمشدن است، اما هنگامی که نیروی وزن فرد به پروتز وارد میشود، زانو ثابت میماند تا فرد بتواند روی آن راه برود.
مفصل پنوماتیکی
مفصل پنوماتیکی نوعی مفصل مکانیکی است که از هوا برای کنترل حرکت زانو استفاده میکند. در این نوع مفصلها محفظهای وجود دارد که یک پیستون در داخل آن حرکت میکند. با حرکت پیستون، هوای داخل محفظه فشرده میشود و نیروی حاصل از آن، انرژی لازم برای خم و راست شدن مفصل زانو را فراهم میسازد. طراحی این مفصلها بهگونهای است که وقتی فرد با سرعتهای متفاوتی راه میرود، محفظه دچار کمبود هوا نمیشود. به همین دلیل مفصل پنوماتیکی میتواند برای افرادی که میزان فعالیت متوسط تا زیادی دارند، گزینه مناسبی باشد.
مفصل هیدرولیکی
در مفصلهای هیدرولیکی، خم و راست شدن زانو با کمک یک مایع (روغن) انجام میشود. حرکت پیستون در محفظههای داخلی این مفاصل باعث فشردهشدن مایع و انتقال آن بین محفظهها میشود. حرکت مایع بین محفظهها امکان راهرفتن نرم و روان با سرعتهای مختلف را فراهم میسازد. با کمک سوپاپهایی که روی مفصل تعبیه شده است، میتوان میزان حرکت مایع و مقاومت زانو را نسبت به خم و راست شدن تنظیم کرد. مفصل هیدرولیکی نسبت به مفاصل مکانیکی و پنوماتیکی پایداری و انعطاف بیشتری دارد، اما قیمت و وزن آن نیز بیشتر است.
مفصل سنسوردار
مفصلهای سنسوردار یا کامپیوتری از یک ریزپردازنده و چندین حسگر برای تنظیم حرکات زانو استفاده میکنند. حسگرهای این نوع مفاصل، دائماً اطلاعات حرکتی را برای ریزپردازنده ارسال میکنند تا حرکات و ویژگیهای زانو با راهرفتن فرد هماهنگ شود. این نوع مفصلها بهخوبی با سرعت حرکت فرد تطبیق پیدا میکنند و راهرفتن با آنها نیاز به انرژی کمی دارد. راهرفتن روی سطوح شیبدار و ناهموار یا پایین آمدن از پله با کمک این مفصلها بهراحتی امکانپذیر است. مفصلهای سنسوردار نیازمند شارژ روزانه هستند و قیمت و وزن آنها نسبت به سایر مفصلهای زانو زیاد است.
مفصل مکانیکی
مفصل مکانیکی برای افرادی که ایمنی و پایداری برای آنها بیشترین اهمیت را دارد، بهترین گزینه محسوب میشود. برای راهرفتن با این نوع مفصلها، فرد باید پیچ یا زبانه آنها را بهصورت دستی قفل کند تا زانو خم نشود و هنگام نشستن نیز باید قفل را آزاد کند.بنابراین مفصل مکانیکی برای افرادی مناسب است که تحرک چندانی ندارند و لازم نیست دائماً زانو را قفل یا باز کنند. نوع دیگری از مفاصل مکانیکی بر اساس وزن فرد کار میکنند؛ یعنی زانو در حالت عادی قابل خمشدن است، اما هنگامی که نیروی وزن فرد به پروتز وارد میشود، زانو ثابت میماند تا فرد بتواند روی آن راه برود.
مفصل پنوماتیکی
مفصل پنوماتیکی نوعی مفصل مکانیکی است که از هوا برای کنترل حرکت زانو استفاده میکند. در این نوع مفصلها محفظهای وجود دارد که یک پیستون در داخل آن حرکت میکند. با حرکت پیستون، هوای داخل محفظه فشرده میشود و نیروی حاصل از آن، انرژی لازم برای خم و راست شدن مفصل زانو را فراهم میسازد. طراحی این مفصلها بهگونهای است که وقتی فرد با سرعتهای متفاوتی راه میرود، محفظه دچار کمبود هوا نمیشود. به همین دلیل مفصل پنوماتیکی میتواند برای افرادی که میزان فعالیت متوسط تا زیادی دارند، گزینه مناسبی باشد.
مفصل هیدرولیکی
در مفصلهای هیدرولیکی، خم و راست شدن زانو با کمک یک مایع (روغن) انجام میشود. حرکت پیستون در محفظههای داخلی این مفاصل باعث فشردهشدن مایع و انتقال آن بین محفظهها میشود. حرکت مایع بین محفظهها امکان راهرفتن نرم و روان با سرعتهای مختلف را فراهم میسازد. با کمک سوپاپهایی که روی مفصل تعبیه شده است، میتوان میزان حرکت مایع و مقاومت زانو را نسبت به خم و راست شدن تنظیم کرد. مفصل هیدرولیکی نسبت به مفاصل مکانیکی و پنوماتیکی پایداری و انعطاف بیشتری دارد، اما قیمت و وزن آن نیز بیشتر است.
مفصل سنسوردار
مفصلهای سنسوردار یا کامپیوتری از یک ریزپردازنده و چندین حسگر برای تنظیم حرکات زانو استفاده میکنند. حسگرهای این نوع مفاصل، دائماً اطلاعات حرکتی را برای ریزپردازنده ارسال میکنند تا حرکات و ویژگیهای زانو با راهرفتن فرد هماهنگ شود. این نوع مفصلها بهخوبی با سرعت حرکت فرد تطبیق پیدا میکنند و راهرفتن با آنها نیاز به انرژی کمی دارد. راهرفتن روی سطوح شیبدار و ناهموار یا پایین آمدن از پله با کمک این مفصلها بهراحتی امکانپذیر است. مفصلهای سنسوردار نیازمند شارژ روزانه هستند و قیمت و وزن آنها نسبت به سایر مفصلهای زانو زیاد است.
پا و مچ پا
| نوع پا و مچ پا | ویژگیها | برای چه افرادی مناسب است؟ |
|
نوع ثابت (SACH) |
|
|
|
|
|
|
نوع تک-محور |
|
|
|
نوع چند-محور |
|
|
در پروتز بالای زانو، بخش پا و مچ پا نقش مهمی در ایجاد تعادل، حرکت طبیعی و راحتی فرد دارد. این قسمت از پروتز معمولاً بهگونهای طراحی میشود که از نظر ظاهری شبیه به پا و مچ پای طبیعی باشد و فرد بتواند بهراحتی فعالیتهای روزمره خود را با آن انجام دهد. بسته به اینکه میزان تحرک چقدر است و چه فعالیتهایی را در طول روز انجام میدهد، میتوان از مچ پا با مفصل ثابت یا مفاصل تکمحوری و چندمحوری استفاده کرد.
انواع متداول پا و مچ پا در پروتز بالای زانو عبارتاند از:
نوع ثابت (SACH)
مچ و پای ثابت با پاشنه نرم، سادهترین پروتز پا است که اجزای متحرکی ندارد. این نوع پا، یک پایه کوچک دارد که در بعضی مدلها ثابت و بدون انعطاف است، اما در بعضی مدلها وقتی به پا فشار وارد شود، این پایه میتواند کمی خم شود و دوباره به حالت اول خود برگردد. مچ و پای ثابت دوام خوبی دارد و قیمت آن نیز نسبت به سایر پروتزها ارزانتر است، اما قابلیت ضربهگیری نسبتاً کمی دارد و نمیتوان آن را بر اساس نیاز فرد تنظیم کرد.
نوع کربنی
این نوع پاها از جنس فیبر کربنی ساخته شدهاند و وزن کمی دارند. طراحی این نوع پا و مچ پا بهگونهای است که ضربههای واردشده در هنگام حرکت را تا حد خوبی جذب میکند و فرد میتواند نرم و راحت راه برود. هنگامی که فرد به پای کربنی فشار وارد میکند، انرژی در آن ذخیره میشود و هنگامی که پای خود را برمیدارد، این انرژی آزاد میشود و به او کمک میکند تا راحتتر قدم بردارد.
نوع تک - محور
پای تکمحور یک مفصل دارد که امکان خم و راست کردن پا را به سمت بالا و پایین فراهم میسازد. ضربهگیرهای لاستیکی که در داخل مچ پا تعبیه شدهاند، دامنه حرکت پا را مشخص میکنند. علاوه بر این، ضربهگیرها با جذب ضرباتی که هنگام راهرفتن به پا وارد میشود، امکان حرکت نرم و راحت را برای افراد فراهم میسازند. انعطاف و راحتی این نوع پا نسبت به پای ثابت بیشتر است، اما چون فقط در یکجهت قابل خمشدن است، معمولاً برای افرادی با میزان فعالیت کم تا متوسط پیشنهاد میشود و برای فعالیتهای شدید مناسب نیست.
نوع چند - محور
پای چندمحور علاوه بر حرکت پا به سمت بالا و پایین، امکان خمکردن آن به چپ و راست را نیز فراهم میسازد. تنوع حرکات این نوع پا نسبت به پای تکمحور یا پای ثابت بیشتر است و شباهت بیشتری به پا و مچ طبیعی دارد. پای چند محور برای راهرفتن روی سطوح ناهموار مناسب است و به دلیل برگشت انرژی بیشتر، فرد میتواند حرکت راحتتر و پایدارتری را تجربه کند. باتوجهبه تطبیقپذیری بیشتری که این نوع پا دارد، معمولاً برای افرادی با میزان تحرک متوسط تا زیاد پیشنهاد میشود.
سایر اجزا
پروتز پای بالای زانو علاوه بر مفصل زانو و پا و پنجه، اجزای دیگری نیز دارد که بهراحتی فرد و حرکت طبیعیتر پا کمک میکنند. سوکت که بالاترین قسمت پروتز پای مصنوعی بالای زانو است، باید با کمک یک سیستم تعلیق به بدن متصل شود. انتخاب نوع سوکت و سیستم تعلیق، تأثیر قابلتوجهی در اتصال محکم پروتز به اندام باقیمانده دارد. علاوه بر این قسمت پایلون یا ساق پروتز که وزن بدن را تحمل میکند، باید از مواد محکم و سبک ساخته شده باشد تا بدون سنگین کردن پای مصنوعی، استحکام و پایداری لازم برای راهرفتن را فراهم کند.
سوکت
| نوع سوکت | ویژگیها | برای چه افرادی مناسب است؟ |
سوکت چهار وجهی |
|
|
سوکت مهار ایسکیال |
|
|
سوکت سابایسکیال |
|
|
سوکت یکی از اجزای مهم پروتز بالای زانو است که پروتز را به بدن فرد متصل میکند. سوکت باید بهخوبی روی قسمت باقیمانده ران قرار بگیرد تا بتواند وزن بدن را به پروتز منتقل کند. طراحی و شکل سوکت باید بهگونهای باشد که فشار را بهصورت یکنواخت توزیع کند تا فرد بتواند با پایداری و کنترل مناسبی روی آن راه برود.
برای پروتز بالای زانو معمولاً از یکی از این سه نوع سوکت استفاده میشود.
- سوکت چهاروجهی: در این نوع سوکتها، قسمت برجستگی ایسکیال (ناحیه نشیمنگاهی) روی لبه سوکت قرار میگیرد و فشار اصلی وزن بدن به این ناحیه وارد میشود. سوکت چهاروجهی معمولاً برای افرادی استفاده میشود که قسمت باقیمانده ران آنها عضلانی و بلندتر است.
- سوکت مهار ایسکیال: در این نوع سوکتها، برجستگی ایسکیال یا استخوان نشیمنگاهی در داخل سوکت قرار میگیرد. بنابراین فشار وزن بدن روی یک نقطه خاص قرار ندارد و به کل این ناحیه وارد میشود. این سوکتها کنترل بهتری برای فرد فراهم میکنند و معمولاً برای افراد فعال و پرتحرک توصیه میشوند.
- سوکت سابایسکیال: این نوع سوکت که جدیدتر از دو سوکت قبلی است، پایینتر از قسمت ایسکیال یا برجستگی نشیمنگاهی قرار میگیرد. به همین دلیل در این نوع سوکتها دامنه حرکتی ران بیشتر است و بیشتر برای افرادی توصیه میشود که فعالیت و تحرک زیادی دارند.
پایلون
| نوع سوکت | ویژگیها | برای چه افرادی مناسب است؟ |
پایلون آلومینیومی |
|
|
پایلون تیتانیومی |
|
|
پایلون کربنی |
|
|
پایلون فولادی |
|
|
پایلون نقش ساق پا را دارد و زانو را به مچ پا متصل میکند. پایلون باید در عین سبک بودن، پایداری و استحکام کافی داشته باشد، به همین دلیل برای ساخت آن معمولاً از موادی مثل تیتانیوم و فیبر کربن استفاده میشود. بعضی پایلونها طراحی سادهای دارند و قابلتنظیم نیستند، اما بعضی از آنها قابلیت ضربهگیری و تنظیم ارتفاع نیز دارند.
رایجترین انواع پایلون در پروتز بالای زانو عبارتاند از:
- پایلون آلومینیومی: پایلون آلومینیومی سادهترین نوع پایلون است که قیمت نسبتاً مناسب و وزن کمی دارد. این نوع پایلون معمولاً برای افراد با فعالیت کم تا متوسط توصیه میشود.
- پایلون تیتانیومی: این نوع پایلونها به دلیل استفاده از تیتانیوم، وزن کم و دوام بسیار بالایی دارند. استحکام پایلون تیتانیومی نسبت به پایلون آلومینیومی بیشتر است.
- پایلون کربنی: این نوع پایلونها با فیبر کربن ساخته میشوند، بنابراین وزن بسیار کم و استحکام زیادی دارند. جذب انرژی و برگرداندن آن به پا در این نوع پایلونها به فرد کمک میکند تا راحتتر و با صرف انرژی کمتری راه برود.
- پایلون فولادی: این پایلونها از جنس فولاد ضدزنگ ساخته میشوند و استحکام و دوام بسیار زیادی دارند. به دلیل استفاده از فولاد، این نوع پایلونها سنگینتر از سایر مدلها هستند. پایلون فولادی معمولاً به افرادی توصیه میشود که فعالیتهای سنگین انجام میدهند و دوام و پایداری بالا برای آنها اهمیت زیادی دارد.
سیستم تعلیق
| نوع سیستم تعلیق | ویژگیها | برای چه افرادی مناسب است؟ |
سیستم تعلیق ساکشن |
|
|
سیستم تعلیق پین لاک |
|
|
سیستم تعلیق وکیوم |
|
|
سیستم تعلیق، نحوه اتصال سوکت به قسمت باقیمانده ران را مشخص میکند. یک سیستم تعلیق مناسب باید انرژی را بهخوبی از بدن به پروتز انتقال دهد و پا را محکم روی اندام باقیمانده نگه دارد. ضعیفبودن سیستم تعلیق باعث میشود فرد احساس سنگینی بیشتری داشته باشد و حتی ممکن است به پوست نیز آسیب وارد شود. انتخاب سیستم تعلیق بر اساس شکل و طول قسمت باقیمانده ران و همچنین استحکام آن انجام میشود.
در پروتز بالای زانو معمولاً از یکی از این سیستمهای تعلیق استفاده میشود.
- سیستم تعلیق ساکشن: در این سیستم تعلیق، یک دریچه کوچک در پایین سوکت قرار دارد که بعد از قرارگرفتن سوکت روی اندام، هوای داخل آن از طریق دریچه تخلیه میشود. با تخلیه هوا و ایجاد یک فشار منفی، پروتز به قسمت باقیمانده ران متصل میشود. در سیستمهای جدیدتر، یک آستر نیز اضافه شده است که بین اندام و سوکت قرار میگیرد و نصب پروتز را برای فرد راحتتر میکند.
- سیستم تعلیق پین لاک: در سیستم پین لاک از یک آستر از جنس سیلیکون یا ژل به عنوان رابط بین اندام باقیمانده و سوکت استفاده میشود. بعد از جازدن سوکت، پین موجود روی این آستر در داخل قفل پایین سوکت قرار میگیرد و اتصال بین سوکت و آستر محکم میشود.
- سیستم تعلیق وکیوم: در این سیستم از یک پمپ برای تخلیه هوای بین سوکت و پروتز استفاده میشود. این پمپ دائماً یک فشار منفی و حالت خلاء ایجاد میکند که باعث کشیدهشدن سوکت به سمت اندام باقیمانده میشود. در این سیستم، سوکت زیاد جابهجا نمیشود و فشار واردشده به اندام باقیمانده کمتر است، به همین دلیل زیاد باعث تغییر حجم اندام باقیمانده نمیشود.
مراحل ساخت پروتز در مرکز پروتز ظفر
کلینیک تخصصی پروتز ظفر یکی از مراکز پیشرفته و مجهز ساخت پروتز و اندامهای مصنوعی در ایران است. ساخت پروتز در این مرکز با استفاده از جدیدترین روشها و دستگاههای موجود در جهان انجام میشود. مراحل ساخت، نصب و آموزش استفاده از پروتز در کلینیک ظفر بهگونهای است که هر فرد بتواند بهصورت سفارشی و بر اساس شرایط خود، بهترین پروتز را با بالاترین کیفیت تهیه کند. علاوه بر این بعد از ساخت و نصب پروتز، آموزشها و تمریناتی در اختیار مراجعین قرار میگیرد تا بتوانند در کوتاهترین زمان با پروتز سازگاری پیدا کنند و راحت روی آن راه بروند.
مراحل ساخت پروتز در کلینیک ظفر بهصورت زیر است.
مشاوره اولیه
در اولین مراجعه به کلینیک ظفر، یک مشاوره اولیه انجام میشود تا پزشک با شرایط فرد آشنا شود. در این مشاوره، شکل و طول اندام باقیمانده، نقاط دردناک آن، قدرت عضلانی فرد، میزان فعالیت روزانه، نیازهای روزمره و انتظارات او از پروتز بررسی میشود. بر اساس این اطلاعات، پزشک بهترین پروتز بالای زانو را که مناسب شرایط و سبک زندگی فرد باشد پیشنهاد میکند.
قالبگیری
قالبگیری یکی از مراحل مهم در ساخت پروتز است که در کلینیک تخصصی پروتز ظفر با استفاده از دستگاههای جدید و روشهای پیشرفته انجام میشود. وقتی قالبگیری از اندام باقیمانده بهصورت دقیق انجام شود، پروتز نیز دقیقتر و راحتتر روی اندام فرد قرار میگیرد و نصب و استفاده از آن برای فرد راحتتر خواهد بود.
ساخت و اتصال اجزا
بعد از قالبگیری از اندام باقیمانده، ساخت اجزای پروتز آغاز میشود. در این مرحله، اجزای پروتز مطابق با نیاز فرد و با استفاده از مواد با کیفیتی ساخته میشود. پس از اتمام فرآیند ساخت، این اجزا به هم متصل میشوند و پروتز آماده نصب روی اندام فرد خواهد بود.
بررسی و آزمایش پروتز ساخته شده
بعد از ساخت اجزای مختلف و اتصال آنها به هم، باید پروتز بررسی و آزمایش شود. برای این کار، پروتز روی اندام فرد نصب میشود تا کیفیت و عملکرد آن را بررسی کند، سپس تغییرات و اصلاحات لازم روی آن انجام میشود. در صورت نیاز، فرد میتواند پروتز را برای مدتی استفاده کند و راحتی و عملکرد آن را بسنجد، سپس به کلینیک برگردد تا تغییرات موردنیاز او روی پروتز انجام شود.
نصب و تنظیم نهایی
بعد از آزمایش پروتز و اطمینان از عملکرد مناسب آن، نصب و تنظیم نهایی انجام میشود. در این مرحله پروتز روی اندام فرد قرار میگیرد و در صورت نیاز، تنظیمات نهایی آن انجام میشود تا فرد بتواند بدون مشکل از آن استفاده کند.
آموزش و تمرین توانبخشی
آموزش نصب و استفاده از پروتز و انجام تمرینهای توانبخشی نقش مهمی در سازگاری و راحتی فرد با پروتز دارد. با آموزشهایی که در این مرحله ارائه میشود، فرد یاد میگیرد که چطور پروتز را نصب و از آن استفاده کند. علاوه بر این، با نظارت یک متخصص تمریناتی انجام میشود تا فرد بتواند بهراحتی با کمک پروتز راه برود و با آن سازگاری پیدا کند.
نکات استفاده از پروتز بالای زانو
یکی از مهمترین نکات برای استفاده از پروتز زانو، تنظیم دقیق و جاانداختن آن روی اندام باقیمانده است. بسته به اینکه از چه نوع سوکت و سیستم تعلیقی در پروتز استفاده شده باشد، نحوه نصب آن نیز متفاوت خواهد بود که آموزشهای مربوط به آن در کلینیک پروتز ظفر به افراد ارائه میشود. گاهی ممکن است تغییر حجم عضلات باعث شلشدن پروتز شود که در اغلب موارد میتوان این مشکل را با استفاده از جوراب پروتز حل کرد.
بعد از نصب و استفاده از پروتز، باید وضعیت پوست اندام باقیمانده را چند بار در روز بررسی کنید. معمولاً مشاهده التهاب و قرمزی در این ناحیه طبیعی است، اما اگر تا ۳۰ دقیقه بعد از باز کردن پروتز همچنان قرمزی و التهاب وجود دارد بهتر است درباره آن با پزشک صحبت کنید. عرقکردن و تورم عضلات در این ناحیه نیز از جمله مشکلات رایج استفاده از پروتز است که اگر بعد از مدتی برطرف نشد، میتوانید آن را با پزشک مطرح کنید.
نگهداری و مراقبت از پروتز، بستگی به قطعات مورداستفاده از آن دارد که آموزشهای مربوط به آن بعد از نصب در اختیار افراد قرار میگیرد. تمیزکردن آسترها و قطعات، استفاده از جوراب پروتز و پوشیدن کفش مناسب تأثیر زیادی در حفظ کیفیت و دوام پروتز دارد. اگر اجزای مورداستفاده در پروتز نیاز به سرویس دورهای یا تعویض قطعات مصرفی داشته باشند، رسیدگی بهموقع به آنها میتواند طول عمر پروتز را بسیار افزایش دهد.
هزینه ساخت پروتز بالای زانو
هزینه ساخت پروتز بالای زانو به عوامل متعددی بستگی دارد و برای هر فرد متفاوت است. برای تعیین قیمت پای مصنوعی بالای زانو باید ابتدا شرایط جسمانی فرد بررسی شود. بسته به اینکه اندام باقیمانده و قدرت عضلانی فرد در چه وضعیتی باشد، نوع پروتز و قطعات قابلاستفاده در آن متفاوت خواهند بود و این موضوع تأثیر زیادی روی قیمت نهایی پروتز بالای زانو دارد. علاوه بر این، باید بررسی شود که فرد در طول روز چقدر فعالیت دارد و انتظارات او از پروتز چیست. اگر قرار است فشار زیادی به پروتز وارد شود و فرد تحرک زیادی دارد، باید از قطعاتی باکیفیت و امکانات بیشتر استفاده شود که این موضوع نیز روی هزینه ساخت پروتز تأثیر میگذارد.
سؤالات متداول
چه مدت بعد از قطع پا میتوانم پروتز بالای زانو تهیه کنم؟
معمولاً توصیه میشود که بعد از بهبود زخم یا محل جراحی قطع پا برای تهیه و نصب پروتز اقدام کنید، چون تأخیر زیاد میتواند باعث ضعیفتر شدن عضلات شود و نصب و استفاده از پروتز را سختتر کند.
چقدر طول میکشد تا به پروتز بالای زانو عادت کنم؟
سازگاری با پروتز بالای زانو و عادت به راهرفتن روی آن در افراد مختلف متفاوت است و میتواند از چند هفته تا چند ماه طول بکشد. یادگیری آموزشهای استفاده از پروتز و انجام تمرینات توانبخشی نقش مهمی در عادت به راهرفتن با پروتز دارد.
آیا میتوانم با پروتز بالای زانو ورزش کنم؟
بله میتوان با پروتز بالای زانو ورزش کرد، اما نوع و شدت فعالیت بستگی به جنس پروتز و قابلیتهای آن دارد. بعضی پروتزها فقط برای فعالیتهای سبک طراحی شدهاند، اما پروتزهای جدیدتر امکاناتی در اختیار افراد قرار میدهند تا بتوانند مثل یک فرد عادی ورزش کنند.
آیا استفاده از پروتز بالای زانو باعث ایجاد درد میشود؟
ممکن است تا مدتی بعد از نصب پروتز و راهرفتن روی آن، احساس ناراحتی و درد داشته باشید که کاملاً طبیعی است. با تنظیم صحیح پروتز و استفاده مرتب از آن، کمکم این دردها نیز از بین میروند. بعضی افراد ممکن است درد فانتوم را نیز تجربه کنند که بهمرورزمان بهبود مییابد. در مورد دردهای شدید و طولانی بهتر است با پزشک صحبت کنید.
پروتز بالای زانو چند سال دوام دارد؟
دوام پروتز بالای زانو به عوامل مختلفی مثل جنس اجزای مورداستفاده در آن، میزان فعالیت فرد و مراقبت و نگهداری صحیح از پروتز بستگی دارد. به طور متوسط، پروتز بالای زانو میتواند حدود ۳ تا ۵ سال دوام داشته باشد.
آیا پروتز بالای زانو ضد آب است؟
این موضوع بستگی به نوع و جنس پروتز انتخابی شما دارد. بعضی پروتزها کاملاً ضد آب هستند، بعضی از آنها تا حدودی نسبت به رطوبت مقاوماند و بعضی از آنها نیز اصلاً ضد آب نیستند. اگر ضد آب بودن پروتز برای شما اهمیت دارد، حتماً آن را در مشاوره اولیه با متخصص مطرح کنید.
آیا میتوانم با پروتز بالای زانو در استخر شنا کنم؟
بعضی پروتزها به طور خاص برای استفاده در آب طراحی شدهاند و میتوان با آنها شنا کرد. پروتزهای معمولی یا قدیمیتر ممکن است ضد آب نباشند و رطوبت به آنها آسیب وارد کند. این موضوع را باید هنگام مشاوره و انتخاب نوع پروتز در نظر داشته باشید.
آیا برای پروتز بالای زانو باید کفش خاصی بپوشم؟
معمولاً قسمت پا و پنجهها در پروتز بالای زانو به نحوی طراحی میشود که شبیه به پای طبیعی فرد باشد و بتواند کفش با اندازه و طرح دلخواه خود را بپوشد. به طور کلی بهتر است یک کفش راحت و سبک انتخاب کنید که نه کف آن کاملاً صاف باشد و نه ارتفاع پاشنه آن به بیشتر از ۲ تا ۳ سانتیمتر برسد.
آیا با پروتز بالای زانو میتوان از پله بالا و پایین رفت؟
اگر نوع پروتز مناسب باشد، با تمرین و توانبخشی مناسب میتوان از پلهها بالا و پایین رفت. در پروتزهای قدیمیتر این کار کمی سختتر است، اما پروتزهای جدیدتر به نحوی طراحی شدهاند که این کار را برای افراد سادهتر میکنند.
آیا میتوانم با پروتز بالای زانو رانندگی کنم؟
با انتخاب پروتز مناسب و تمرین و آموزش کافی میتوانید رانندگی کنید. البته امکان رانندگی با گواهینامه قدیمی وجود ندارد و باید بعد از نصب پروتز، برای دریافت گواهینامه جدید و انجام تغییرات لازم روی خودرو (در صورت نیاز) به یکی از مراکز راهنماییورانندگی مراجعه کنید.
آیا میتوانم با پایبرهنه روی پروتز بالای زانو راه بروم؟
بستگی به جنس پروتز و قسمت پا و پنجه آن دارد. معمولاً طراحی پروتزها به نحوی است که میتوان در محیط خانه برای مدت کوتاهی بدون کفش از آنها استفاده کرد.
آیا پروتز بالای زانو قابلتنظیم است؟
اکثر پروتزهای بالای زانو قابلتنظیم هستند. پروتزهای قدیمیتر قابلیتهای کمتری برای تنظیمکردن دارند، اما در پروتزهای جدیدتر امکانات بیشتری برای تنظیم پا مطابق با نوع فعالیت و شرایط فرد در نظر گرفته شده است.
آیا میتوانم با پروتز بالای زانو به طور طبیعی راه بروم؟
بسیاری از افراد میتوانند با تمرین و توانبخشی مناسب، بدون لنگیدن و کاملاً طبیعی با پروتز بالای زانو راه بروند. نوع پروتز، تنظیمات آن و تمرینات مداوم نقش مهمی در راهرفتن طبیعی با پای مصنوعی بالای زانو دارند.
آیا با پروتز بالای زانو میتوان دوچرخهسواری کرد؟
بسیاری از افراد میتوانند با پروتز بالای زانو دوچرخهسواری کنند. با انتخاب پروتزهای منعطفتر و انجام تنظیمات لازم روی آنها، امکان دوچرخهسواری با پروتز پای مصنوعی بالای زانو وجود دارد.
آیا پروتز بالای زانو بهطور مداوم نیاز به تعویض دارد؟
پروتز بالای زانو نیز مثل هر وسیله دیگری بهمرورزمان فرسوده میشود و نیاز به تعویض یا تعمیر دارد. عواملی مثل میزان استفاده، نوع فعالیت و نحوه مراقبت از پروتز روی طول عمر آن تأثیر دارد و بهتر است بهصورت دورهای توسط متخصص بازبینی شود.
آیا پروتز بالای زانو برای افراد فعال توصیه میشود؟
افراد فعال میتوانند با انتخاب یک پروتز مناسب، بهراحتی از پروتز بالای زانو استفاده کنند.حتی بعضی پروتزها به طور خاص برای فعالیتهای با شدت بالا مانند دویدن یا کوهنوردی طراحی شدهاند تا فرد هنگام انجام آنها دچار مشکل نشود.
آیا پروتز بالای زانو صدا میدهد؟
بسته به نوع پروتز ممکن است هنگام راهرفتن یا بعضی حرکات خاص، صداهای خفیفی شنیده شود. اگر صدای پروتز زیاد است، میتواند به دلیل شلشدن قطعات یا نیاز به تعمیر و روغنکاری باشد.
آیا پروتز بالای زانو محدودیت سنی دارد؟
افراد با سنین مختلف میتوانند از پروتز بالای زانو استفاده کنند. در کودکان به دلیل رشد اندامها، نیاز به تعویض یا تنظیم پروتز بیشتر است اما به طور کلی هر فردی میتواند باتوجهبه شرایط خود از پای مصنوعی بالای زانو استفاده کند.